Tags

,

Oxi hóa (lão hóa) là gì?

free-radicalsOxi được biết đến là một nguyên tố không thể thiếu để đảm bảo sự sống, nhưng bên cạnh đó, nó cũng có thể hủy hoại sự sống. Chúng ta có thể thấy được rõ tác hại này qua sự gỉ sét, hay còn gọi là sự oxi hóa. Những quá trình tương tự như vậy cũng xảy ra trong cơ thể theo từng nhịp thở của chúng ta.

Cơ bản, quá trình oxi hóa giải phóng ra các gốc tự do. Chúng gây ra những tổn hại cho tế bào bằng cách chiếm đoạt những điện tử của những phân tử bên cạnh chúng, gây tổn hại các chức năng của tế bào, đẩy nhanh quá trình lão hóa và gây nên rất nhiều chứng bệnh khác nhau. Cuộc sống hiện đại hiện nay với ô nhiễm môi trường, thuốc lá, stress, những thói quen ăn uống không khoa học… là những nguyên nhân chính gây nên sự hình thành các gốc tự do.

Gốc tự do

“Khái niệm về gốc tự do (Free Radical-FR) được đề xướng lần đầu tiên năm 1954 nhà khoa học Hoa kì D.Harman đưa ra trong luận thuyết về cơ chế tích tuổi (Free Radical Theory of Aging). Gốc tự do là những phân tử hay những mảnh vỡ của phân tử có 1 điện tích đơn lẻ ở quỹ đạo vòng ngoài. Do sự có mặt của điện tử này, các gốc tự do có một thuộc tính đặc biệt quan trọng là có khả năng oxi hóa rất cao. Nếu vì một lý do nào đó, số lượng các gốc tự do tăng cao bất thường, vượt khỏi tầm khống chế bình thường của hàng rào bảo vệ các chất chống oxi hóa (antioxidant-AO) thì chúng sẽ khởi động những phản ứng dây chuyền oxi hóa các chất nền(substraits) trong cơ thể đáng chú ý là các lipid, thành phần cấu tạo của tất cả các màng tế bào.

Các gốc tự do sau khi gây tổn thương màng tế bào, sẽ dẫn đến nhiều tổn thương khác như biến đổi cấu trúc các protein, ức chế hoạt động các men, biến đổi cấu trúc và thuộc tính các nội tiết tố. Đối với những người có tuổi, cần đặc biệt chú ý tới hoạt động của các gốc tự do trong cơ thể. Tổn thương do các gốc tự do gây ra là cơ sở sinh bệnh học của những trạng thái bệnh thường gặp ở những người có tuổi như vữa xơ động mạnh, bệnh tiểu đường, bệnh ung thư….

Gốc tự do nội sinh: Có trong cơ thể do những quá trình chuyển hóa tự nhiên như hô hấp tế bào, diệt khuẩn trông quá trình thực bào, tổn thương các tế bào…
Gốc tự do ngoại sinh: Được hình thành do các yếu tố ngoại lai như ô nhiễm môi trường, uống rượu, hút thuốc lá…
Do có hoạt tính sinh học mạnh nên các gốc tự do có thể thực hiện các phản ứng hóa học, phá hủy hệ thống tế bào dẫn đến khả năng sinh bệnh ung thư, nhồi máu cơ tim, lão hóa.